Μάθημα 3ο
Του Αθανάσιου Λιπορδέζη
Είδαμε στο προηγούμενο μάθημα ότι τα μεγάλα επιτεύγματα της ζωής του ο κάθε άνθρωπος τα πετυχαίνει όταν βρεθεί σε κατάσταση ροής όπου εμφανίζει διαρκή έντονη δραστηριότητα χωρίς να εμφανίζει συμπτώματα κόπωσης. Αυτήν την κατάσταση ο μέγας φιλόσοφος Κομφούκιος την περιγράφει με τη φράση: «Αν αγαπάς τη δουλειά δε δουλεύεις». Ο φιλόσοφος Bergson περιγράφει την κατάσταση ροής με τη φράση: «Το άτομο εμφανίζει μία ζωηρή ορμή για να παράγει και να δημιουργεί πάνω από το φυσιολογικό».
Και τώρα το εύλογο ερώτημα είναι: Πώς θα καταφέρουμε να έρθουμε σε αυτήν την τόσο πολύτιμη κατάσταση ροής;
Ξεκινώντας από αυτόν τον προβληματισμό αναζήτηση τις πειστικές μου απαντήσεις. Η αναζήτησή μου ξεκίνησε από τα παραδείγματα. Πράγματι η μελέτη της Ιστορίας της επιστήμης και της τέχνης, έφερε πλήθος παραδειγμάτων, τα οποία σε κάθε διδασκαλία αποτελούν το χρησιμότερο εργαλείο.
Έτσι, θυμίζω τη χρονιά των θαυμάτων (Annus Mirabilis) του Ι. Newton όταν στην καραντίνα του 1665 στο Λονδίνο λόγω πανώλης εφηύρε τους σπουδαίους νόμους της φυσικής, γνωστοί ως νόμοι του Νεύτωνα. Βλέπετε λοιπόν, ότι ακόμη και μία καραντίνα μπορεί να ευνοήσει ένα άτομο με στόχους να βρεθεί σε κατάσταση ροής.
Ένας άλλος σπουδαίος Φυσικός ο A. Einstein το 1905 ευρισκόμενος σε κατάσταση ροής κατέθεσε πέντε πολύ σημαντικές επιστημονικές εργασίες στη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Αυτό το μοναδικό επίτευγμα τον έφερε στην κορυφή της επιστήμης και του πρόσφερε υστεροφημία που τον ακολουθεί μέχρι σήμερα. Τότε ο Αϊνστάιν αισθανόμενος τα ευεργετικά αποτελέσματα της κατάστασης αυτής μίλησε σε παιδιά για αυτό το θέμα και έγινε δημοσίευση άρθρου με τίτλο «ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ A.EINSTEIN».
Άλλοι επιστήμονες, όπως Da Vinci με την Joconda, ο Μιχαήλ Άγγελος, ο Θεοτοκόπουλος (El Greco), σε κατάσταση ροής πέτυχαν τα κορυφαία έργα τους. Άλυτα προβλήματα μαθηματικών λύθηκαν όταν αυτοί που τα έλυσαν βρέθηκαν σε κατάσταση ροής καταπλήσσοντας την επιστημονική κοινότητα. Τέτοια είναι και η περίπτωση του Andrew John Wiles που το 1994 απέδειξε το τελευταίο θεώρημα του Fermat. Τότε ο Wiles είχε δημιουργήσει προβληματισμό στη διεθνή επιστημονική κοινότητα, επειδή το γνωστό επιστημονικό του υπόβαθρο εθεωρείτο κατώτερο για μία τέτοια απόδειξη. Όμως, δεν έλαβε υπόψιν την κατάσταση ροής που μπορούσε να ανατρέψει την υπάρχουσα αντίληψη. Αυτό το σημείο θέλω να προσέξουν μαθητές με χαμηλή αυτοεκτίμηση ή μαθητές για τους οποίους έχει δημιουργηθεί από συμμαθητές τους ή καθηγητές τους μία αντίληψη χαμηλών προσδοκιών, καθώς είναι εφικτό να κάνουν το μεγάλο άλμα.
Tώρα αν επιτρέπεται να μιλήσω για εμένα, βρέθηκα σε κατάσταση ροής το 1994 όπου εξέδωσα το πρώτο μου βιβλίο για τους υποψηφίους των πανελληνίων εξετάσεων. Tο «ΝΕΟ ΠΝΕΥΜΑ» που περιείχε θέματα που συνδύαζαν πολλές θεωρίες συγχρόνως και γνώρισε μεγάλη εκδοτική επιτυχία.
Σας λέω το εξής ως επαλήθευση της θεωρίας για την κατάσταση ροής. Έγραφα τρία μερόνυχτα σχεδόν ακατάπαυστα χωρίς να νιώσω κόπο ή άλλες φυσικές ανάγκες όπως ύπνος, φαγητό, νερό. Ήθελα να βγουν από το μυαλό μου οι εμπνεύσεις που είχα ώστε να μη χαθούν. Ένιωθα έναν καταρράκτη ασκήσεων να με πλημμυρίζει. Μετά από τόσα χρόνια κατανοώ ακόμη καλύτερα τον όρο «κατάσταση ροής».
Η έρευνά μου, επίσης, έδειξε πως ο πόθος ενός παιδιού να γίνει π.χ. γιατρός για να ανακαλύψει το φάρμακο που θα κάνει καλά τον αγαπημένο παππού, γιαγιά, μαμά ή μπαμπά αποτελεί συνηθισμένο λόγο που φέρνει το παιδί σε κατάσταση ροής. Αλλά δεν είναι μόνο για την ιατρική. Υπάρχουν παραδείγματα και για άλλους τομείς όπως το Πολυτεχνείο. Παιδιά με γονείς που έχουν βιοτεχνίες ή μηχανουργεία έγιναν εφευρέτες για να απογειώσουν την επιχείρησή τους με τη βελτίωση των μηχανημάτων παραγωγής. Έχουμε τέτοια παραδείγματα και από μαθητές μας.
Επιπλέον, ο ανταγωνισμός είναι ένας άλλος λόγος που οδήγησε κάποια άτομα σε κατάσταση ροής. Η φτώχεια, επίσης, αλλά σε πολύ δεμένη οικογένεια με πολλή αγάπη είναι κίνητρο για να βρεθεί το άτομο σε κατάσταση ροής και να κάνει την υπερπροσπάθεια για να απαλλαγεί από τη φτώχεια του. Σπουδαίο παράδειγμα η περίπτωση του Αντετοκούμπο, ο οποίος ακόμη και σήμερα μιλά για αυτό σε συνεντεύξεις του.
Η παρουσίαση τέτοιων ανθρώπων – προτύπων στους μαθητές τους εμπνέει και τους φέρνει σε κατάσταση ροής. Για αυτό στο φροντιστήριό μας ακολουθούμε αυτή την τακτική ως παιδαγωγικό μέσο προκειμένου να ωθήσουμε τους μαθητές μας σε κατάσταση ροής.
Η εμπειρία μου είναι φορτωμένη από μαθητές μου που βρέθηκαν σε κατάσταση ροής και σήμερα είναι παγκοσμίου φήμης επιστήμονες.
Τέλος, η επιβράβευση της αριστείας αποτελεί ένα διαχρονικό κίνητρο για αυτό και σε πολλά πανεπιστήμια και εκπαιδευτικά ιδρύματα του κόσμου όπως Harvard, M.I.T., Stanford κ.α. παρέχουν υποτροφίες προκειμένου να δημιουργήσουν κίνητρο για την επιδίωξη σπουδαίων επιτευγμάτων. Αυτή η επιδίωξη συνεπάγεται την κατάσταση ροής. Εμείς στο φροντιστήριο καθιερώσαμε εδώ και πολλά χρόνια τις υποτροφίες για αυτόν τον σκοπό.
Οι στόχοι, οι φιλοδοξίες, τα οράματα και η έντονη επιθυμία να πάρετε τη ζωή σας στα χέρια σας είναι από τους βασικότερους λόγους να έλθετε σε κατάσταση ροής. Επιδιώξτε το, μπορείτε. Τρεις λέξεις είναι μόνο ΘΕΛΗΣΗ – ΑΠΟΦΑΣΗ - ΟΡΑΜΑ.
